YİRMİ YEDİ YILLIK BİR PLAN VE HATAY YANGINI!


Geçtiğimiz aylarda hükumetin maden sahası ilan ettiği bölgede, Geçen hafta sonu başlayan ve 40 saat boyunca söndürülemeyen çıkan yangını kim çıkardıya ilişkin çeşitli iddialar gündemde tartışılmaya devam ediyor. Yangının terör örgütü tarafından çıkartıldığı iddiası ise en yoğun dillendirilen söylem oldu bu süreçte.

Bütün bu iddialar bir kenarda dursun biz HATAY bölgesine ilişkin 27 yıllık bir çalışmanın bazı bölümlerini aktararak bölge üzerinde uzun süredir birilerinin iştah kabarttığını dikkatlerinize sunmak istiyoruz. Bu çalışma 1993 yapılmış; işte bazı bölümlerinden alıntılar:

JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ -MAYIS 1993 ÇALIŞMASINDAN
M. Orhan ÖZKOÇAK – Enerji ve Tabu Kaynaklar Bakanlığı, ANKARA
HATAY HORST VE GRABEN YAPISININ ÂMANOS DAĞLARI ALTINYATAK VE ZUHURLARI
Suriye sınırı yakınında ölü Deniz Rifti boyunca uzanan Amanos dağlan 200 km. uzunluğunda, 25 km genişliğindedir, Bu, bölge esas olarak Üst Kretase oyolitleri, üç fazlı volkanikler ve Alt Paleozoyik’ten Kuvaternef e kadar uzanan sedimanlardan oluşur. Üst Kretase yaşlı Kızıldağ bindirmesi ve Tersiyer yaşlı horstgraben {aylanması yerelmorfolojiyi şekillendirmiş ve çoğunlukla Antakya-Karasu grabeni ile Amanos horstu arasındaki kenar zonuna ve birmiktar da horstun batı kenar zonuna yerleşen bölgesel altın cevherleşmelerinin oluşumunu etkilemiştir, Bu bölgenin.altın potansiyeli Kisecik altın, yalağı ve diğer altın zuhurlarıdır.

Kisecik altın yatağı,, Antakya’nın 14 km. KB”sında Amanos dağlarının GD kenarında yer alır. Altın pirit, kalkopiritve arsenopirit içindedir; oksidasyon zonunda serbest altın mevcuttur. Halen %1 Co..» %5 As ve 4 gr/ton Au tenörlü 12 milyon ton. işletilebilir rezerv tesbit edilmiştir.Amanos dağlarının doğu ve batı kenar zonlannda altın oluşumuna elverişli onbeşten fazla ilginç potansiyel saha sap-tanmıştır:.. Bunlar yer yer realgar» orpiment, kükürt, pirit, markasit, kalkopirit, kükürtlü sular, silis kabuklan ve ppbmertebesinde ümit verici jeokimyasal altın değerleri kapsarlar:.,Amanos dağları cevherleşmelerinin, sıklık derecesi ve konumu, Nevada-Pershing County-Humbolt Range-FloridaCanyon altın yataklarının, özelliklerini hatırlatır., Kızıldağ bindirmesi ve Hatay horst-graben faylanmasından oluşan,birleşik yapı, yine aynı şekilde,, Nevada-Euıeka County-Buckhom altın ve gümüş yatağı, ile birlikte Antler bindirmesi ve Buckhorn horst ve graben faylanmasıyla büyük benzerlik, gösterir.Amanos dağlarının elverişli jeolojik özellikleri, ilgili altın cevherleşmeleri ve bunların dünyadaki, diğer’ önemli cev-her sahalan ile benzerlikleri Hatay bölgesinde daha ilâve kaynakların, bulunabileceğini, göstermektedir.,

1- KİSECİK ALTIN YATAĞI
Özellikle Kisecik plaser altın yatağı,. 1950 yılındanberi birçok jeolog tarafından etüd edilmiştir. Son yıllardaNerco Maden Şirketi (Vancouver-Wash, ABD) veYurttaşlar1 Madencilik. Sanayi ve Ticaret Şirketi (Kayseri)1987 yılında ilk. olarak iki adet, daha .sonra. dört. adet aramaruhsalı almıştır:.Maden, sahası, Antakya’nın 14 km… KB’sında 400 ve900 m. kollan .arasında yer alır; daha. ziyade engebeli olupçeşitli tepeler ve vadilerden oluşur. Kraldağ masifiningüneydoğu, bölümünü temsil eder. Kisecik. köyününKB’sında bulunan Kızıltepe-Deliklitepe bölgesi, horst ve,graben. arasında ana cevherleşme sahasını teşkil, eder.Arama”&ahası tamamen, genel olarak peridotitler,dünitler, gabrolar, otivinli gabrolar,, piroksenitler vesheeted, dayklar şeklindeki ofîyolitik ‘kayaçlardan oluşur.Altın cevherleşmesi faylar boyunca, breşleşmişgabrolar ve diyabaz-diyorit dayklannda bulunur.,Cevherleşme 250p -300 °C’da hid.rotermal olarakoluşmuştur (Yıldız, 1991)… Damarlar genellikle KByönünde uzanır ve 60°-7G'”lik açılarla, dalarlar:. Altın pirit,kalkopirit, arsenopirit içinde ve hematit, sfalerit kuvars ilebirlikte bulunur. Altın oksidasyon zonunda 5-20 mikronbüyüklüğünde serbest taneler oluşturur.. Alüvyonlardabuğday tanesine kadar ulaştığı görülmüştür.. Gangminerali ise hidrotermal kuvarstır. Altının kılavuzmineral, arsenik bileşikleridir.En iyi cevherleşmiş Kızıltepe-Deliklitepe bölgesi,önemli bir hidrotermal alterasyona uğramıştır… Buoksidasyon sarı» kırmızı ve beyaz renklerdedir. Altm’.kuvars damarları 1 cm., ilâ 10 m., kalınlıkta, 565 m.”yekadar- ulaşan uzunluklardadır. Damar’ derinlikleri, 400 nı’yekadar’ sondajlarla irdelenmiştir. Cevherleşmeler esas olaraksheeted dàyklarda olup gabrolara, kadar devam eder.Cevherli dam.arl.ar1 esas, olarak KD-GB yönlü ve 60*-70°eğimlidir. KD-GB yönlü verev faylar da cevherlidirler.Damarların kesişme noktaları en yüksek, tenörlerikapsarlar (Yıldız, 1991),. Breşler de cevherlidir. Kisecik’ingüneybatı bölümünde, Miyosen. konglom.eral.arı, sheeteddayklan örterler; köyün. KKD’sıına doğru, cevherli vealtere zon, eski. Roma galeri ve desandreleri ile Günyüzüköyüne doğru beş km. devam eder.

1989 Mart sonuna kadar, 19 ade! sondaj yapılmış, 860m. karat alınmış, 110 m. galeri sürülmüş ve 1820 m. yar-ma yapılmıştır., Cevherler genellikle. 1 ilâ 30 gr/ton Au ih-tiva eder… Kıraç Ali ocağının cevheri 140-156 gr/ton Au,içerir.Başlangıçta, Kızıltepe’de ortalama 7′ gr/ton Au. tenörlü400.000 ton cevher hesaplanmıştır, Deliıklitepe’nin rezervi11 gr/ton Au tenörlü 1.200.000 ton Mi, Pırnallı Deresektöründe, ortalama. 4 gr/too Au tenörlü 1.000.000 toncevher hesaplanmıştı., Bu üç bölgede ortalama 6,5 gr/tooAn tenörlü toplam 3.250,000 ton cevher rezervihesaplanmıştır.1989 sonu arama sonuçlarına göre,, rezerv 0!55-3Ggr/ton Au tenörlü 10.954.000 tona ulaşmıştır, 1990 yılısonuçlarına göre, işletilebilir rezerv 4 gr/ton Au, %1 Cu,%5 As tenörlü 12 milyon ton cevher olarak hesapedilmiştir, Halen diğer ruhsat sahalarında, jeolojik,jeokimyasal ve jeofizik etüdler1 sürdürülmektedir.İşletme projesine göre» işletme yeraltı ve açık işletmeşeklinde olacaktır. Tenor limit (Cut-off grade) açık işletmeiçin 1 gr/ton ve yeraltı için 4 gr/ton Au olarakhesaplanmıştır, Üretilen cevher iki kategoriye ayrılacaktır:4- gr/tondah âz altın ihtiva eden fakir cevher ve 4 gr/tondanfazla altın in.ti.va eden zengin cevher.Altın siyanürleme ile cevherden ayrılacaktır. Yığmaözütleme (heap-leach) fakir cevhere, hareketli(karıştırmalı) özütleme (agitation leach.) zengin cevhereuygulanacaktır. Aktif karbonla; soğurma, asit ile yıkama•ve elektroliz, prosesin nihai safhaları olacaktır,Yılda 200.000 ton fakir1 cevher ve 150.000 ton zengincevher işlenecek ve nihai iîrün olarak yılda 1.500 kg. altınüretilecektir.Yığma özütleme için pilot tesisin kapasitesi 10tondur. Kazanma verimi %7Ö-75″‘dir.Hareketli özütleme işlemine. Kütahya tesislerindedevam edilmektedir,., Proje, hazırlığı için. Sala InternationalAB (İsveç) firmasına flotasyon ve özütleme testleriyaptırılmaktadır.

2-AMANOS DAĞLARININ ALTINZUHURLARI
Amanos Sıradağlarında altın aramaları için ilginç hedef sahalar şunlardır:
Samandağ-Seldiren: Seldiren Köyü, Samandağ İlçesinin yaklaşık 15 km.. K’indedir. Seldiren’in batı kısmında, kümülat gabrolar, Eğreltiburon Yurdo» Mama• Yurdu ve Çanaklık Komu olmak üzere üç. yerde pirit vekalkopirit mostraları :ihti.va. eder. BE bölge» KisecJk. cevhersahasında olduğu gibi yoğun bir aberasyona mâruzkalmıştır. Sahanın konumu, .Kisecik yatağınınkinebenzer; Kızıldağ masifinin GD kenaoo^da. hoist Me ,grabenarasındadır.Samandağ-Seldiren-Çoban Maden: Seldiıen veKale köyleri arasında, Çoban Madencilik Şirketine ait bir kromit. yatağı,, hidroiermal bir zuhur olarak tanımlanmışbir’bakır cevherleşmesi de içerir,.,

Antakya-Bakraz: Antakya ile Kırıkhan arasında Rakraz yakınında serpantiniüer içinde bazı kurşun-çinko cevherleşmeleri, mevcutüır. Amanos sıradağlarının SE kenarında hexst ile graben arasında yer alırlar.

Hassa-GûYenç (Aktepe): Güvenç Bucağı» ölü.Deniz riftl Karasu vadisinde,,, Antakya’nın 70 km.KKD’sundadır. Güvenç Bucağı civarında, Karacaören,Kızıllar ve Söğüt köyleri, yakınında Ha.bi.lli Özü, ErikliKaya ve Soğukçınar kalkopirit ve pirit zuhurları vardır.Cevherleşmeler Amanos dağlarının NE kenarında, horstile graben arasmdadırlar,.,

Tûrkoğlu-Sekeroba: Amanos dağlarının K.D ucunda, K, Maraş’ın Tûrkoğlu. İlçesi Şekeroba köyünde kireçtaşları içinde-damar tipinde 0,5 milyon ton. rezervlibarit yatakları vardır {MTA No: 185). Epitermal allınyataklarının özellikle üst bölümlerinde barit damarlarınasık sık raslanmaktadır.

İskenderun-Uluçınar: Kızıldağ masifinin batıyakasında» iskenderun ile Uluçınar arasında gabrolar,»Kozaklı köyü yakınında bazı pirit ve kalkopiritcevherleşmeleri. İhtiva eder. Kısmen, allere olmuş bu. sülfürzuh.urlant Kızıldağ masifinin bati. kenarında yer alır.

Dörtyol-Erzin: Erzin Bucağı, Dörtyol ilçesinin 15km.. Kinde bulunur, Başlamış köyü civarında düşük sıcaklıkta termal maden ve kükürtlü sular mevcuttur. Bunlar şüphesiz genç volkanik, faaliyetlerin, sonürünleridir,., Çok renkli, yoğun altcrasyon çok önemlidir.Dere sediman numuneleri. 120 ppt/ye kadar Au değerlerivermiştir. Bu ‘bölgede eskiden antimuan işletilmiştir…

Osmaniye-Gebeli: Gebeli içme suyu kaynağı,Osmaniye’nin 3 km. KD’sundadır. Bu kaynaktan sonra,b.aş.ka. bir kükürtlü su. kaynağı da aynı sahada yer alır;..50×100 m.’lik bir alan Issızca’da olduğu gibi karaboyaihtiva eder. Kükürtlü suya ilâveten, Gebeli sahasınınbirçok yerinde gaz, çıkışları izlenmiştir.

Osmaniye-Issızca: Issısza köyü, Osmani.yeİlçesinin 15 km. KD’sunda bulunur. Köyden birkaç yüzmette daha yüksekle bulunan ve Karaboya olarak isimlen-dirilen saha tamamen siyaha boyanmış serpantlnltlerdeooluşur. Sarı renkli orpiment ve koyu portakal renkli, real-gar- cevherleşmeleri çok yaygındır. Sınırlı alanlarda, yeşilrengiyle propilitleşme görülür. Sahanın alt bölümü, siliskabuğu mostraları içerir. Sahanın tam ortasında birçokhektarlık bir’ alanı kaplar. Sahanın üst kısmında hafifçe al-tere olmuş (oksitlenmiş) piritli andezitler ve dasitler görülür. Karaboya esas olarak çok İnce ‘taneli pirit ve rnar-kasit, az, miktarda arsenik minerallerinden oluşur. Sahadakükürt İçin aramalar yapılmıştır; sondajlar,, karaboyanın asgari 200 m., derine kadar devam ettiğini göstermiştir.Serbest kükürt miktarı yaklaşık %15 kadardır;. Yine ko-num çok öoemlidir; saha, Amanos dağlarının KD ken-arında, hoffst ile graben, arasındadır.

Düziçi-Haruniye: Kargın tepelerinde hidrotermal.manganez zuhurları görülür, Haruniye termal tesisleri,Ceyhan nehrinin dar ve dik. vadisinin kenarında, yer alır.33 °C sıcaklıktaki kükürtlü su. kaynağı,’*yaklaşık nehirseviyesinde yer alır.

Osmaniye-Yarpuz: Yarpuz Bucağı, Osmaniye’nin35′ km,, NE’sundadır,. Yarpuz, çevresinde Ağoluk,, Kızılyöceve Yuntmağarası ana. cevherleşmeleri teşkil eder. Yarpuzyakınında, daha küçük, alü adet daha cevherleşme vardır, Ağoluk, sahası kireçtaşlan, serpaniiniüer, demir •cevhe-ri, limonitli silisleşmiş kay açlar ve demirli killerdenoluşur., Demir cevheri opal, kalseduan ve limonitlerdenoluşmuş olup karelik boşlukları doldurur. Bir sondajda arsenik 11. metrede %lre yükselir ve 31. metrede %0,15olur; cevher kütlesinin daha derin kısmında ‘tamamen, düşer.Kızılyüce ve Yuntmağarası sahaları, esas olarak,üstlerinde opal, karbonat, hemati! ve- limonitten oluşanalterasyon zonları bulunan ültrabazik kayaçlardanoluşmuşlardır. Kızılyüce fay zonu sadece kuvars vehematit-limonit kapsar.Yarpuz, çevresinde birçok lateritik ve hidıotermalalteras;yonlar’ izlenir,..

Bele n-Kömür çukuru: Bu bölgede, yastık lavlararasında az miktarda sedimanlar, bol miktardahiyaloklastitler yer yer gelişmiştir (Pişkin., 1986).Bununla birlikte, birçok belirgin aratabakalı sedimanlar,kırmızı masif çörtlerden» ve çok az korunmuş radyoler-içeren silisleşmiş kahverenkli manganlı çamurtaşlanndanoluşmuşlardır. Manganez oksitler manganit vepirolüzittir. Tabakaları kesen çatlaklar1 manganezcezenginleşmişlerdir ve pirit, kalkopir.it ve malakittenoluşan, az miktarda altın içeren sülfür cevherleşmesiarzeder (Pişkin, 1986; Yıldız, 1991); Kömürçukuruyakınındaki bazı sahalarda,, lav mostralarının yoğun veyaygın, bir şekilde beyazlaşması hidrotcrmal alterasyonugösterir,..

Kisecik-Fellahın Mezarı: Kisecik-Uiuçınar yoluüzerinde, Kisecik’ten 20 km., sonra, Fchminin Yolumevkiine ulaşılır. Sola. ayrılan patika Fellahm Mezarınagider. Saha harzbürjitlerden oluşur. Bu kay açlar bolmiktarda, pirit damar ve benekleri, içerir. Oksidasyon yeryer limonitik şapkalar oluşturmuştur. Pirit ile birlikte,hidrotermal alterasyona uğramış olan bu saha, allınaramalarına değer bir özelliktedir.

SONUÇLAR
Kisecik, altın yatağı ve diğer zuhurlar’ genellikle bazikve ültrabazik kayaçlann içerdiği sıcak. su. kaynaklari tip Au cevherleşmeleridir. Cevher oluşumunda, faylanma anakontrolü, teşkil, eder. Cevherleşme, satıh yakınma kadaryükselen altın, gümüş ve bazı metallerle yüklü hidrotermal suların özelliklerini taşıdığı izlenimini vermektedir..Altın yatakları ve ümitli zuhurlar, dinamik bir sıcak sukaynağı sisteminin sonucu şeklinde ortaya çıkar. Bu ilişkinin, kanıtı olarak, özellikle Yarpuz sahasında bolmiktardaki silis kabuğu, zuhurları, cevherli sahalardaki hidrotermal patlama breşleri.,» sistemin bilinen sıcak su kaynağı sistemleriyle benzer mineraloji,, jeokimya ve sahailişkileri gösterilebilir. Yarpuz-Ağoluk demir yatağı sondajındaki As dağılım çok anlamlıdır;, Düşük ısılı güncel sülfürlü sıcak su kaynakları,,, maden, soları ve özellikle son yıllarda, ortaya çıkan, Kisecik maden. suyu. dadinamik sistemin kanıtlarıdır.

Hatay bölgesinin iki yapısal, olayı,, birincisi Kızıldağ bindirmesi ve ikincisi horts-graben faylanması,KKD-GGB yönlü Amanos sıra dağlarının ve KD-GB yönlü Toros dağ silsilesinin konumu arasında şiddetli, bir şekilde kıvrılmış sedbnanlan ile bir Neojen havzasının bulunduğu bu, iki dağ silsilesinin ilişkisi, Amanos sıradağlanndaki değerli metal yatakları ve zuhurlarının sıklık derecesi ve konumu Amerika Birleşik Devletleri Nevada Eyaleti Pershing İlçesindeki Hıunbolt sıradağını, Midas yapısal zonunu ve Florida Canyon altın, yataklarını hatırlatır.

Hatay bölgesinin Kızıldağ bindirmesi ve horst-graben faylanması ile temsil edilen bu iki yapısal olayı.»Nevada’nın Eureka İlçesindeki Üst Devoniyen-AltMissisipiyen yaşlı Antler bindirmesi, Miyosen-Aktüelyaşlı Buckhonı horst ve graben, faylanmasını ve onlarla ilişkili olan Buckhorn altın ve gümüş yatağını da daha iyi bir şekilde hatırlatır,

Ânıanos sıradağlarının jeolojik özellikleri, ilgili altınyatak ve zuhurları ve dünyanın diğer önemli cevherlisahalarıyla benzerlikler büyük ilâve kaynakların bulunabileceğini göstermektedir. Bu bölgede son yıllarda, pembe yakut, bulunmuştur; elmas yataklarının atanmasındaki rolü ve allın yatakları leilişkisi yazarın daha somaki bir araştırmasında sözkonusu edilecektir..
13 Ekim 2020 / Abidin SARI-ÖZGÜR İFADE

Next Post

MALTEPELLİLERİN BİR MİLYON LİRASI ÇÖP OLDU!

Sal Eki 13 , 2020
‘Belediye Başkanı Kılıç’tan ‘Gezici Kütüphane’ Adında Bir Masal’Kılıçdaroğlu’nun Prensinin Kütüphane Yapacağım Diye Aldığı Hurda Otobüsler Sessiz Sedasız Götürüldü. Maltepe belediye başkanı Ali Kılıç; Gezici Kütüphane yapacağım iddiasıyla “Maltepenin on sekiz mahallesinde yaşayan öğrencilerimize kültür hizmeti vereceğiz” diyerek tedavülden kalkmış çok eski, arızalı, üstüne üstlük çekme belgeli (Trafikten men edilmiş) 4 […]

Son Yazılar

%d blogcu bunu beğendi: