Ana Sayfa Gündem, Magazin, Teknoloji, Yazarlar 31 Ocak 2021

GÜNEŞ ENERJİSİ SANTRALLERİ (GES) GENEL

Türkiye’de bulunan GES’nin toplam kurulu gücü 6.493 MW’dır. 2019 yılında GES ile
9.620.335 MWh elektrik üretimi yapılmıştır. Toplam GES sayısı ise 7058 dir.

Güneş Enerji santralleri (GES), Güneşten gelen enerjiyi kullanarak elektrik üreten
santrallerdir. Türkiye’deki GES’inde genellikle fotovoltaik güneş panelleri kullanılır.
GES; Yapım, işletme ve verimlilik açısından son derece karlı enerji yatırımları olup, Doğaya
hiçbir şekilde zarar vermemesinden dolayı geleceğin en önemli enerji üretim sistemidir.
Ülkemizdeki GES’inin kurulu kapasiteleri genellikle 1 MW (MegaWatt) gücündedir.
Türkiye’de bulunan GES’nin toplam kurulu gücü 6.493 MW’dır. 2019 yılında GES ile
9.620.335 MWh elektrik üretimi yapılmıştır. Toplam GES sayısı ise 7058 dir.

GES PROFİLİ
Kayıtlı Santral Sayısı : 587
GES Kurulu Güç : 6.493 MWe
Kurulu Güce Oranı : % 6,86
Yıllık Elektrik Üretimi : ~ 2.811 GWh
Üretimin Tüketime oranı: Oranı % 0,94
Lisans Durumu : 37 lisanslı, 550 lisanssız
GES’i için ön görülen ekonomik ömür 25 yıldır.

GES ÇALIŞMA SİSTEMLERİ
Fotovoltaik sistem;
Güneş ışınları, paneller üzerinden elektrik enerjisine çevrilmekte ve bu enerji inverter cihazı
ile kullanıma uygun hale getirilerek kullanılmaktadır.
Termal sistem;
Güneş ışınları , Özel aynalar vasıtası ile belli bir noktaya iletilmekte, bu noktada bulunan yağ,
su vb. Sıvılar ısıtılarak termik sistemlerde olduğu gibi buhar basıncı vasıtası ile mekanik enerji
kinetik enerjiye çevrilmektedir.

TÜRKİYE’DEKİ GÜNEŞ ENERJİSİ POTANSİYELİ
Ülkemiz potansiyel açıdan güneş enerjisinin verimli olduğu bir ülke olup Ülkemizin güney ve
doğu bölgesi verim açısından azami istifade edilen yerlerdir. GES’nin kurulacağı yerler; uygun
yatırım açısından iklim ve konum kriterlerine dikkat edilerek seçilmelidir.
Türkiye’nin 36-42 Derece Kuzey enlemlerinde bulunması nedeniyle güneş ışınlarının yoğun
olduğu bir konuma sahiptir. Türkiye’de yıllık güneşlenme süresi 2640 saattir. Bu değere
bakıldığında m2 başına 1.311 kWh enerji potansiyelinin olduğu görülmektedir.
2014 yılında elektrik üretimine başlayan GES’nin lisanssız elektrik kurulu gücü içerisindeki
payı %90 üzerinde olması bu GES’den üretilen elektriğin çoğunun üretildiği yerde
tüketildiğini ve santrallerin küçük hacimli olduğunu göstermektedir. Lisanssız GES’nin
kurulumlarının daha kolay olması, sanayi ve evlerde tüketim için kullanımının artması sonucu
lisanssız GES’lerin sayısı hızla artmıştır.
GES kurulumu için gerekli (1 MW’lık bir GES için 4.000 adet) güneş panelleri teşvik
kapsamında olduğundan firmalar üretici fabrikalardan ithal yolu ile temin edebilmekteydi.
Ancak; 2016 yılı içinde ithal güneş panelleri yatırım teşvik kapsamından çıkarılmış ve üretici
firmaların ithalatına gümrük vergisi getirilmiştir. Bu durumda ithal panellerin yurt içinde
fiyatları hızla yükselmiştir. Yerli panel üretiminin de yeterli olmaması nedeniyle GES’nin girdi
maliyetleri yükseldiğinden yatırımcıların bu konudaki çalışmaları hız kesmiştir.

GES’inin AVANTAJLARI
• Güneş enerjisi, sınırsız enerji kaynağı olan güneşten faydalanması sebebi ile
tükenmeyen bir enerji türüdür.
• Yenilenebilir ve temiz enerji olması sebebi ile çevreye zararlı duman, gaz, karbon
monoksit, kükürt ve radyasyon gibi etkileri yoktur.
• Güneş enerjisi çevreci ve yatırım maliyetini kısa sürede amorti eden bir sistemdir.
• GES , Yenilenebilir enerji sistemleri içerisinde kurulumu, bakımı ve işletimi en kolay
sistemdir.
• Enerji ihtiyacı olan her yerde GES kurulabilir.
• Binalar ve çatıları gibi alanların enerji kaynağı olarak kullanılması halinde bu
alanlardan enerji üretimi sağlanır.
• Tamamen yerli olması(paneller hariç) nedeniyle dışa bağımllılığı azaltır ve doğal
kaynaklardan elde edilen gelirin artmasını sağlar.
• Güneş enerjisi sistemlerinin bakım maliyetleri oldukça azdır.
• Kendi elektriğini ürettiğinde, elektrik faturasından tasarruf yapmasını sağlar ve
kazanç elde eder.
• Üretilen elektrik için, Devletimiz tarafından en az 10 yıl boyunca ABD Doları
üzerinden alım garantisi verilmekte ve sonraki yıllarda serbest piyasa fiyatlarından
satın alma garantisi verilmektedir.
• GES ile birlikte santralin üzerinde kurulu olduğu imarlı araziden de pay sahibi olma
hakkı verilmektedir.
• GES Yatırımı , Projeye göre değişkenlik gösteren ve Dolar üzerinden %12-%16’lara
çıkabilen kar oranlarıyla en güvenilir yatırım olmasıdır.
• GES’miz her türlü riske karşı Türkiye’nin en iyi sigorta şirketleri tarafından sigortalıdır.
• GES’nin kurulması ve taşınması kolaydır.
• Elektrik şebeke hattı bulunmayan ya da şebeke hattının götürülmesinin pahalı olduğu
kırsal yörelerde güneş pillerinin kullanımı daha ekonomik olabilmektedir.
• Binalar, müstakil yapılar kendi enerjilerini o bölgede kurulan GES ile temin edebilir ve
bu sayede iletim hatlarındaki kayıplar önlenerek ,yatırımcıya kazanç olarak dönmesi
sağlanmış olacaktır.

GES’nin DEZAVANTAJLARI
• Yatırım maliyetleri oldukça pahalıdır. Güneş panellerinin ülkemizde üretilmesi
halinde GES’nin maliyetlerini düşüreceğinden GES sayıları hızla artacaktır.
• Kullanılan arazinin; Tarımsal alan dışında ve bu amaçla kullanılmayan yerlerde
olmalıdır.
• Güneş Pillerinin verimleri düşüktür (%15 civarı).
• Güneşten elektirk elde etmede kullanılan pillerin üretim ve tüketim maliyeti yüksektir.

GES İÇİN YAKLAŞIK MALİYET(1 MW)
• Kullanılan ekipmanlar
• Hafriyat Maliyeti
• Trafo Merkezine Yakınlık
• Ürünlerin Maliyeti vs. dikkate alındığında
1 Mw Lisanssız GES Yaklaşık Maliyeti : 1.200.000$ olup 1 Mw GES Elektrik Üretim Sistemi
için 21.000m2 Arazi Gerekmektedir.
Arazinin Özellikleri
• Marjinal Tarım Arazisi Raporu Alınabilmelidir.
• Trafo Merkezine (ENH) yakın olmalıdır.
• Tüm gün boyunca güneşlenme potansiyeli yüksek olmalıdır.

ENERJİ SEKTÖRÜ
Türkiye’de GES’nin sayısı diğer gelişmiş ülkelerle kıyaslandığında yetersizdir. Ancak;
Devletçe verilen teşvikler ve alım garantisi sonucu GES enerji sektörü hızla gelişen ve tercih
edilen bir yatırım aracı olarak sektörde yer almayı başarmıştır.
GES lisanslı ve lisanssız olarak ikiye ayrılırlar. Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği
kapsamındaki GES’lerin kurulu kapasitesi 1 MW AC ile sınırlıdır ve bu santraller ülkemizde
birçok GES’ni teşkil ederler.
Ülkemizde her üretilen kWh (KiloWattSaat) için devlet 10 yıl boyunca 13.3 Dolar-cent
karşılığında alım garantisi vermektedir. 10 yıl sonra serbest piyasa fiyatlarına satın alınacağı
garantisi verilmiştir. Bu alım garantisi ve teşvikler sonucunda GES yatırımlarında artış
sağlanmıştır.

GES YILLIK GELİRİ
1 MW DC kurulu kapasiteye sahip bir GES santrali bulunduğu bölgedeki güneş radyasyon
değerlerine bağlı olarak yıllık 1.400 MWh ile 1.700MWh arasında elektrik üretir. Devletin
alım garantisi rakamı olan 13.3 Dolar-cent ile bu üretim değerlerini çarptığımızda bir GES’in
yıllık gelirinin 186.200$ ile 226.100$ arasında olduğu ortaya çıkmaktadır.

GES AMORTİSMANI
Güneşten elde edilen enerji sürdürülebilir enerji özellik taşımaktadır. Yapılan analizler, güneş
enerjisine yapılan yatırımın Termik ve eşdeğer santrallerden daha kârlı olduğunu
göstermektedir. Türkiye’nin iklim şartlarının oldukça elverişli olması ve diğer enerji
yatırımlarına oranla GES’inin fiyat avantajının olması, güneş enerjisi yatırımlarına olan ilgiyi
gün geçtikçe arttırmaktadır.
GES Kurulum maliyetleri, zeminin özellikleri, yöresel olarak kar ve rüzgar yükü gibi faktörlerin
değişkenlik göstermesi, arazinin eğimlerinin değişkenliği, kullanılan ekipmanlar ve tasarım
durumuna göre her saha için farklılık gösteren bir konudur.
Türkiye’de GES için Verimli Bölgeler
• Güneydoğu Anadolu bölgesinde yıl boyunca 2.993 saat
• Akdeniz bölgesinde 2.956 saat
• Doğu Anadolu bölgesinde 2.664 saat
• İç Anadolu bölgesinde 2.628 saat
• Ege Bölgesinde 2.738 saat
• Marmara bölgesinde 2.409 saat
• Karadeniz bölgesinde ise 1.971 saat
Yıllık güneşlenme süresi vardır. Bu verilerin ışığında en düşük m2
toplam güneş enerjisi
Karadeniz bölgemizde m2
’ye 1.120 kWh en yüksek Güneydoğu Anadolu bölgemizde yıllık m2
başına 1.460 kWh Enerji potansiyelinin olduğu görülmektedir.
GES Kurulacak İlin Güneşlenme Değerleri (1Mw)
Ges Projeleri için; GES’nin Kurulacağı Bölgenin iklimi, rakımı, güneşli gün sayısı, karlı ve
yağışlı gün sayısı gibi coğrafi durumu mutlaka dikkate alınmalıdır. Mesela; Mersin ilimiz yaz
dönemleri 11.6 saat/günlük olmak üzere yıllık ortalama 8.18 saat/günlük ışınım değerleri
bulunmaktadır.
Günlük ortalama 9 saat üretilen elektriğin, 10 yıl boyunca alım garantisi için verilen bedel
üzerinden yıllık getirisi 436.905$ olmaktadır. Diğer illerimizde günlük elektrik üretiminin 4
saat olması durumunda bile santralin 5-6 yıl gibi kısa bir sürede kendisini amorti edeceği
aşikardır. Güneş Enerji Santrali ekonomik ömrünün 25 yıl olduğu düşünüldüğünde karlı bir
yatırım olmaktadır.

GES GİDER KALEMLERİ
GES Yatırımcı Şirket giderleri;
• Santral sigorta giderleri
• Güvenlik personeli giderleri
• Bakım , onarım ve uzaktan takip giderleri
• Dağıtım ve kullanım bedeli ile sistem işletme giderleri
Dağıtım ve kullanım bedeli ; elektrik şebekesinin kullanımı için ödenen bir gider kalemidir.
Geçici kabulü 1 Ocak.2018 tarihinden önce yapılan GES’lerde elektrik üretimine bağlı olarak
yıllık 10.000$ iken geçici kabulü bu tarihten sonra yapılan GES’lerde bu miktar 40-50 bin
Dolar civarına çıkmıştır.

GES VERGİ MEVZUATI (1MW)
Ticari işletmeler için 1 Mw Güneş Enerji Santrali için yapılan yatırımı 5346 Sayılı Yenilenebilir
Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun kapsamında;
Ülkemizde GES’i yatırımı yapmak isteyen şirketlerin desteklenmesi amacıyla , ilgili kanun
hükümlerine göre KDV muafiyeti ve gümrük vergisi muafiyeti verilmektedir.

SONUÇ
Başlıca yenilenebilir enerji kaynağı, fosil ve hidrolik enerjinin de asıl kaynağı olan ve
dünyamızı ısıtan güneş enerjisidir. tüm enerji kaynaklarına temel olan güneş, Dünyamıza
yaklaşık olarak 170 milyar MW güçte enerji Güneş ışınları ile gelmektedir. Bu değer,
dünyamızda kullanılan toplam enerjinin 15-16 bin katıdır. Buradan hareketle;
• Güneş enerjisi ; yenilenebilir bir enerji kaynağı olması, atık madde üretmediğinden
çevre ve insanlara zarar vermemesi ve GES’nin kurulması, işletilmesi ile bakım
onarımının kolay ve hızlı olması gibi üstünlüklerinin olması,
• Yatırım maliyetlerini yükselten ithal güneş panellerinin ülkemizde üretilmesi halinde
yatırım maliyeti azalacak ve GES’nin yaygın olarak kullanılmasının sağlanması,
Hususlarının gerçekleştirilmesi için tüm teknik ve hukuki engeller kaldırılmalıdır.(Güneş
panellerindeki ithalat vergisinin kaldırılması v.b.)
GES’nin yatırım Maliyetlerinin ucuzlaması durumunda, kurulacak yeni santrallerin hizmete
alınması ile Güneş Enerji Santrallerinin yaygınlaşması sağlanmış olacak ve ülkemizin
enerjide dışa bağımlılığı önemli oranda azalmış olacaktır.
Cezmi Orkun
DOĞRU PARTİ Genel Başkan Yardımcısı
31 Ocak 2021 / ÖZGÜR İFADE

Yazarın Diğer Makalelerine Göz Atmak İster Misiniz!

DEPREM GERÇEĞİ (Elazığ-İstanbul)

SUSMA, KONUŞ TÜRKİYE

TEKLER TEKLEDİ / Cezmi Orkun

Google News



Tema Tasarım |